ديوسكوريد گياه را ايسّاطيس Issatis ناميده و مىنويسد : رنگرزان آن را به كار مىبرند . ساق آن از يك ذرع بيشتر است . ضماد تهيه شده از برگ آن آماس‌ها را تحليل مىبرد و زخم‌هاى تازه را درمان و آنها را با حرارت خود التيام مىبخشد ، خونريزى را قطع و [ ضماد مخلوط برگ آن با آرد جو ] قروح خبيثه ، نمله ( 3 * ) و باد سرخ را درمان مىكند ( 4 * ) . نيل : جالينوس گويد زخم‌هاى بوجود آمده در بدن‌هاى سفت را حتى اگر قسمت سر عضله باشد التيام مىبخشد . خوز گويد نوعى كه از آن عصاره تهيه مىشود نوع بستانى است و به تجربه معلوم شده است كه براى استفراغ خوب است . اگر آن را به كودكان مبتلا به سرفه شديد بنوشانند اثر بسيار عالى دارد و پزشكان ديگر گفته‌اند كه آن براى زخم ريه خوب است ( 5 * ) . نيل گويند و ليله نيز و او گرم و خشك است در درجه دوم خوردن ( برگ ) آن با فلوس در استسقاء موثر است ( هروى : 6 * ) . افشره خشك شده برگ نيل " نيلج " و آن " سدوس " است ( ابو حنيفه به نقل ابو ريحان بيرونى : 7 * ) . ابن سينا علاوه بر ذكر موارد مصرف فوق مىنويسد : [ ريشه ، ساقه و برگ ] آن در كلف ، بهق و داء الثعلب و آماس‌ها و برگ آن در نرمى و سستى گوشت بدن ( 8 * ) و با عسل در سوختگى و زخم عصب ، درد پهلو و بزرگى سپرز موثر است ( ابن سينا : 9 * ) تركيبى از 2 درهم نيل هندى و نيل كرمانى با يك اوقيه مرباى گل سرخ در وحشت ، اغتمام ( 10 * ) و طپش قلب موثر است . اگر كلف و آكله را در ابتدا با افشره بارهنگ و عسل شستشو داده و سپس برگ نيل را با نصف وزنش مرداسنج ، كمى روغن گل سرخ ، شمع ، فلفل مخلوط نموده بمالند آنها را بر طرف مىكند و چنانچه با سركه مخلوط نموده به قرحه‌هاى سر ماليده و ادامه دهند سودمند است ( شريف به نقل ابن بيطار : 11 * ) . ماليدن نيل ساييده شده با آب بر ناف كودكان موجب اسهال مىشود و اگر ادرار كودك بند آمده باشد ماليدن آن بر زهار كودك موثر است . برگ آن در سوختگى با آتش و مخلوط آن با سركه در خنازير بىنظير است . به ريه زيان مىرساند مگر آنكه با عسل خورده شود . مقدار خوراك آن حدود 5 گرم و مشابه آن آرد جو و ثلث آن ماميثا است ( حكيم مومن و عقيلى خراسانى : 12 * ) . " مطبوخ برگ نيل را در نوبه مستعمل دارند در صرع به خصوص در آن قسمى كه از تغير نفسانيه شديد به عمل آمده باشد . . . ( سلطان الحكماء ) . قسمت قابل مصرف در درمان : برگ ، ساقه و ريشه . تركيبات شيميائى : كليه قسمت‌هاى گياه داراى گلوكوزيدانديكان Indican است . مهمترين ماده رنگى نيل ، انديگوتين Indigotine به فرمول C 16 H 10 N 2 O 2 مىباشد كه تقريبا 70 درصد وزن نيل خالص را تشكيل مىدهد .